Türk daması nasıl oynanır
Çoğu kişi Türk damasını birinin omzunun üstünden bakarak öğrenir, o yüzden çoğu kişi bir iki kuralı eksik öğrenir. Burada oyunu baştan kuruyoruz. Aşağıdaki her kural, bu sitedeki tahtanın gerçekten uyguladığı kuraldır; yaklaşık bir özet değil.
Hiçbir ön bilgi gerekmiyor. Oyunu zaten biliyorsanız doğrudan alma bölümüne geçebilirsiniz, işin çoğu orada.
Tahta ve dizilim
Tahta 8×8, yani 64 kare. Ama satrançtan ya da başka dama türlerinden alışık olduğunuzun aksine, karelerin tamamı oyunda. Açık ve koyu ayrımının bu oyunda hiçbir karşılığı yok: taşlar her renkteki kareye basar. Bu yüzden tahtayı düz çiziyoruz. Ratrout, kareli bir tahtanın da kullanıldığını aktarır, ama kareler yine kural olarak hiçbir şey ifade etmez.
Her oyuncunun 16 taşı var. Taşlar oyuncunun kendisine en yakın ikinci ve üçüncü sıralara diziliyor. En arka sıra boş kalıyor, ki bu ilk bakışta tuhaf görünür ve sonradan mantığı ortaya çıkar: damalar o boş sıra boyunca rahatça gezinecek. Beyaz başlar, sonra sıra dönüşümlü ilerler.
Taş nasıl gider
Bir taş üç yöne gidebilir: bir kare ileri, bir kare sola, bir kare sağa. Boş kareye. Geri gitmek yok, çapraz gitmek hiç yok.
Alma da aynı üç yönde olur. Komşu karedeki rakip taşın üzerinden atlar ve hemen arkasındaki boş kareye konarsınız. Yani ileri ve yana atlarsınız, geriye atlamazsınız. Aynı hamlede atlanacak başka taş varsa dizi devam eder ve taş atlamaya devam eder.
Almak zorunludur, hem de en çoğunu
Tahtada alınacak bir taş varsa, almak zorundasınız. Tercih meselesi değil.
Bununla da bitmiyor. Birden fazla alma dizisi mümkünse, en çok taş alan diziyi oynamak zorundasınız. Üçlü bir alma varken ikili almak yasaktır. Eşit sayıda taş alan iki dizi varsa seçim serbesttir: bu türde “daha çok dama alan kazanır” gibi bir üstünlük kuralı yok, sayı neyse odur.
Bir ayrıntı uzun dizilerin kaderini belirler. Atlanan taşlar hamlenin sonunda değil, atlandıkları anda tahtadan kalkar. Yani dizinin ilerleyen bir adımında, biraz önce dolu olan bir kareden geçebilir ya da oraya konabilirsiniz. Aynı taş iki kez atlanamaz.
Son olarak, iki atlayış arasında 180 derece dönüp geldiğiniz hattan geri dönemezsiniz. Sağa ya da sola dönebilirsiniz, ama tam ters yöne değil. Bu kural kulağa küçük geliyor; pratikte bir dizinin nerede biteceğini sık sık o belirler.
İlk oyun neye benziyor
Dizilim bittiğinde 64 karenin 32’si dolu olur ve tahta çok sıkışık görünür. İlk hamlelerden sonra bu his değişir, çünkü yana gitme hakkı sayesinde taşlar birbirinin önünü tıkamak yerine yan yana kayar.
Alışması en zor kısım, güvenli kare diye bir şeyin olmaması. Çapraz oynanan dama türlerinde bir taşın arkasında durmak koruma sağlar. Burada rakip yandan da atladığı için, bir taşın yanındaki boş kare her zaman bir tehdittir. İlk oyunlarda insanın en çok taş kaybettiği yer burasıdır.
Damaya, yani terfi etmiş taşa geçmek de düşündüğünüzden hızlı olur. Damanın nasıl kullanıldığını ayrı bir yazıda ele aldık: dama (kral) nasıl kullanılır.
Bu sitedeki tahtayı kullanmak
Hamle iki dokunuşla yapılır: önce taşa, sonra gitmesini istediğiniz kareye. Geçerli kareler işaretlenir. Uzun bir alma dizisinde son kareye dokunmanız yeter, ara adımları oyun kendi oynar.
Yanlış bir hamle yaptığınızda Geri al düğmesi var. Ne oynayacağınızı bulamadığınızda İpucu var. Bilgisayara karşı dört zorluk seviyesi bulunuyor: Başlangıç, Kolay, Orta ve Zor. Dördü de yaklaşık bir buçuk saniyede cevap verir, aralarındaki fark ne kadar derin hesapladıklarıdır. Başlangıç seviyesi rakibin cevabını hiç hesaba katmaz, yani gerçekten yeni başlayanlar için.
Aynı cihazda iki kişi de oynayabilirsiniz. Karşınıza gerçek bir rakip istiyorsanız bu sitede öyle bir mod yok; o oyunlar kardeş sitede oynanıyor ve orası İngilizce.
Oyun nasıl biter
Rakibin bütün taşlarını alırsanız ya da rakip sırası geldiğinde oynayacak hamle bulamazsa oyunu kazanırsınız.
Beraberlik üç şekilde olur.
Birincisi üç kez tekrar: aynı konum, aynı oyuncu oynayacakken üçüncü kez ortaya çıkarsa oyun berabere biter.
İkincisi her iki tarafta birer taş kalması. O anda oyun berabere sayılır. Bu kural bu sitenin kendi kuralıdır. Türkiye’deki turnuva yönetmeliği kaynaklarımız arasında değildi, dolayısıyla bunun resmi kural olduğunu iddia etmiyoruz.
Üçüncüsü ilerleme olmaması: her iki taraf da 40 hamle boyunca (toplam 80 el) ne taş alır ne de bir taşı oynatırsa oyun berabere biter. Bu da yine bu sitenin kendi kuralıdır, aynı sebeple.
Kuralların tam listesini Türk daması kuralları sayfasında bulabilirsiniz. Aynı adı taşıyan başka bir oyunla, uluslararası damayla arasındaki farkları merak ediyorsanız, karşılaştırma şu yazıda.
Ücretsiz online dama oyna →