Dama (kral) nasıl kullanılır
Bir taş en arka sıraya ulaştığında dama olur ve oyundaki en güçlü parçaya dönüşür. Türk damasında bu dönüşüm başka türlerdekinden daha sert bir fark yaratır, çünkü dama çapraz değil, satrançtaki kale gibi gider.
Kuralların tamamı kurallar sayfasında; burada damayla ne yapıldığına bakıyoruz.
Dama nasıl gider ve nasıl alır
Bir dama, bulunduğu satır ya da sütun boyunca dört yöne, istediği kadar boş kare ilerler. Önündeki kareler boş olduğu sürece mesafe sınırı yoktur.
Alma da aynı hat üzerinde olur. Hattaki tek bir rakip taşın üzerinden atlar ve o taşın arkasındaki boş karelerin herhangi birine konar. Herhangi birine: hemen arkasına da, hattın sonuna da. İki rakip taş art arda duruyorsa dama o hattan alamaz, çünkü tek atlayışta yalnızca bir taş alınır.
Bu iki cümle damanın gücünü anlatmaya yetmiyor aslında. Bir taş yalnızca komşusunu tehdit eder. Bir dama ise boş bir sütunun bir ucundan öbür ucunu tehdit eder. Aynı anda tahtanın farklı yerlerinde birden fazla hattı kontrol edebilir.
Asıl karar konma karesidir
Damanın atlayacağı taşı seçmek çoğu zaman kolaydır. Zor olan, atladıktan sonra nereye konacağınızı seçmek.
Bir alma dizisi içinde konduğunuz kare, bir sonraki atlayışın hangi hat üzerinde olacağını belirler. Dizi devam edecekse, doğru kare o devamı açar. Yanlış kare de diziyi orada bitirir. Aynı taşı almanın beş farklı konma karesi varsa, beşi beş farklı devam demektir ve aralarındaki fark bir taş değil, üç taş olabilir.
Buradan çıkan pratik alışkanlık şu: damayla atlarken önce nereye konacağınızı düşünün, sonra atlayın. Kaç taş alacağınızı belirleyen kısım orası.
En çok alma zorunluluğu sizi damayı kullanmaya iter
Türk damasında almak zorunludur ve mümkün diziler arasından en çok taş alanı oynamak zorunludur. Eşitlik varsa seçim serbesttir; dama alana öncelik veren bir kural yok.
Bu zorunluluk damayı bekleyen bir figür olmaktan çıkarır. Damanız uzak bir köşede durup fırsat kollayamaz, çünkü en uzun dizi çoğu zaman ona aittir. Menzili geniş olduğu için en çok taşı genellikle o alır ve kural sizi o diziyi oynamaya mecbur bırakır.
Aynı kural karşı taraf için de geçerli. Buradan bir savunma aracı çıkıyor. Rakibin damasına küçük bir yem bırakırsanız, rakip daha büyük bir alma dizisi varken o yemi alamaz. Yani rakibin damasını nereye gideceğini kuralla belirleyerek yönlendirebilirsiniz.
Alınan taşlar hemen kalkar, hatlar dizinin ortasında açılır
Türk damasında atlanan taşlar hamlenin sonunda değil, atlandıkları anda tahtadan kalkar. Bu, damayla oynarken görülmesi en zor şeydir.
Bir örnek: damanız bir sütun boyunca atlayıp bir taş aldı. Aldığı taş kalktı, o sütunda bir boşluk oluştu. Şimdi tahtanın başka bir yerinden gelen bir hat, birkaç saniye önce kapalıyken açık. İkinci atlayışınız işte o açılan hattan geçebilir.
Bu yüzden bir diziyi hesaplarken tahtayı olduğu gibi değil, her atlayıştan sonraki haliyle düşünmek gerekir. Bir kuralı da unutmayın: aynı taş bir dizide iki kez atlanamaz.
Geri dönüş yok
İki atlayış arasında 180 derece dönüş yapamazsınız. Sağa ya da sola dönebilirsiniz, ama geldiğiniz hattın üzerinde ters yöne gidemezsiniz.
Somut hali şöyle. Damanız bir sütun boyunca aşağı doğru atladı ve bir taş aldı. Kondu. Şimdi aynı sütunda, yukarıda, alabileceği bir taş daha duruyor. O taşı alamaz, çünkü onu almak demek az önce indiği yolda geri dönmek demek. Diziyi sürdürmek için sağa ya da sola, yani o karenin satırı boyunca bir alma bulması gerekir. Bulamazsa dizi orada biter.
Bu kural uzun dizileri kısaltır ve zorunlu alma hesabını değiştirir. Bir konum size dört taşlık bir dizi vaat ediyor gibi görünürken, geri dönüş yasağı yüzünden iki taşta kesilebilir.
Gecikmeli damalanma
Bir taş en arka sıraya normal bir hamleyle ulaşırsa hemen dama olur. Bir alma dizisinin ortasında ulaşırsa olmaz.
O taş, o sıra boyunca yana devam eder ve taş olarak alır. Dama olması için dizinin o sırada bitmesi gerekir. Dizi taşı arka sıradan çıkarırsa, taş yine taştır.
En çok alma kuralıyla birleşince bunun keskin bir sonucu var. Arka sıraya konan taşınızın yanında alabileceği bir rakip daması varsa ve bu alma diziyi uzatıyorsa, o damayı almak zorundadır. Yani terfi etmeden önce, hâlâ sıradan bir taşken, rakibin en güçlü parçasını tahtadan kaldırır. Terfi bir hamle gecikir, ama karşılığında rakip damasını kaybeder.
Oyunun geri kalanını baştan görmek isterseniz Türk daması nasıl oynanır yazısı işe yarar. Denemek için tahta burada.
Ücretsiz online dama oyna →