Dama Oyna — Türk Daması

Türk daması, çapraz oynanan damalardan ayrılır

Yukarıdaki tahta Türk damasını oynatıyor. Tahta yine 8×8, ama iki noktada alışılmış dama tahtasından ayrılıyor: 64 karenin hepsi oyunda ve karelerin rengi kurallarda hiçbir işe yaramıyor. Bu yüzden tahtayı düz çiziyoruz. Ratrout, kareli bir tahtanın da kullanıldığını aktarır; kareleme oyuna karışmadığı için ikisi arasında oyun bakımından fark yok.

Her oyuncunun 16 taşı var. Taşlar kendi tarafındaki ikinci ve üçüncü sıraları doldurur, en arka sıra boş kalır. Beyaz başlar, sonra sıra değişir. Taş bir kare ileri ya da bir kare yana gider, asla geriye ve asla çapraza değil. Almak da aynı yönlerde olur: bitişikteki rakip taşın hemen arkasındaki kare boşsa o taşın üzerinden atlayıp oraya konarsınız.

Türkçede hem oyunun hem de terfi etmiş taşın adı dama. Bu sayfada dama dediğimizde terfi etmiş taşı kastediyoruz. Son sıraya varan taş dama olur ve tahtanın en güçlü taşı haline gelir: satrançtaki kale gibi, bir satır ya da sütun boyunca önü boş olduğu sürece istediği kadar kare kayar, dört yöne de. Alırken hattaki bir rakip taşı atlar ve arkasındaki boş karelerin dilediğine konar. Çapraz oynanan damalara alışkın biri için asıl sürpriz burada: geniş bir tahtada tek bir dama, aynı anda bir satırı ve bir sütunu birden tutar.

Bilgisayara karşı dama oyna, kurulum ve kayıt yok

Oyun baştan sona tarayıcının içinde çalışır. Açılacak hesap, indirilecek dosya yok. İlk ziyaretten sonra sayfa cihazda saklanır ve internet olmadan da açılır. Telefonda tahta ekran genişliğine oturur, kareler dokunuşa yanıt verir.

Dört bilgisayar seviyesi var: Başlangıç, Kolay, Orta ve Zor. Hepsi yaklaşık bir buçuk saniyelik bir süre içinde cevap verir; değişen şey, o sürede kaç hamle ileriyi hesapladıkları. Başlangıç seviyesi neredeyse hiç ileri bakmaz; taşların nasıl gittiğini öğrenirken dayak yemeden oynamanızı sağlar. Zor seviyesi ise sıradan bir gözün kaçırdığı uzun alma zincirlerini bulur. Yanınızda biri varsa 2 oyuncu modu bilgisayarı kapatır ve sırayı aynı ekranda karşılıklı geçirir.

Oyun sırasında Geri al düğmesi düşünmeden yapılmış bir hamleyi geri alır, İpucu düğmesi de bilgisayarın kullandığı motoru çalıştırıp bir hamle önerir. Her seviyeye karşı aldığınız sonuçlar cihazda tutulur, yarım kalan bir oyun da kaldığı yerden devam eder.

Kuralların kısa özeti

• 8×8 tahta, 64 karenin tamamı oyunda, taraf başına 16 taş; beyaz ilk hamleyi yapar.
• Taş bir kare ileri ya da yana gider ve aynı yönlerde alır. Geriye alma yok.
• Dama, kale gibi yatay ve dikey kayar, dört yöne de gider ve uzaktan alır.
• Alma zorunlu. Üstelik mümkün olan sıralar arasından en çok taş alanı oynamak zorunludur; eşit sayıda alan iki sıra arasında seçim serbesttir.
• Alınan taşlar sıranın sonunda değil, atlandıkları anda tahtadan kalkar. Aynı taş iki kez atlanamaz.
• Bir sıra içinde iki atlama arasında 180 derece geri dönülmez; sağa ya da sola dönülür.
• Almanın ortasında son sıraya varan taş orada taçlanmaz: taş olarak o sıra boyunca yana almayı sürdürür ve ancak sıra orada biterse dama olur.

Her maddenin uzun hali, sınır durumları ve beraberlik kanunuyla birlikte Türk daması kuralları sayfasında.

Nasıl oynanır

Oynatmak istediğiniz taşa dokunun, sonra gideceği kareye dokunun. Geçerli kareler işaretlenir. Tahtada alınacak bir taş varsa oyun başka hiçbir hamleyi kabul etmez, çünkü alma zorunlu; birden çok alma sırası varsa yalnızca en çok taş alanlar geçerli sayılır. Yani bir hamlenizin reddedilmesi çoğu zaman hata değil, kuralın çalıştığı anlamına gelir.

Uzun bir alma sırasında her atlamadan sonra bir sonraki hedefe dokunmanız yeter, sıra bitene kadar taş sizde kalır. Yanlış gittiğinizi düşünüyorsanız Geri al, tıkandıysanız İpucu var.

Oyunun geçmişi üzerine bilinenler

Oyun Türk daması, kısaca dama ya da İngilizcede Turkish Draughts adıyla bilinir ve Orta Doğu genelinde yaygındır. BoardGameGeek oyunu 1400 yılına tarihler ve turnuvaların Türkiye, Lübnan, Kuveyt, Katar, Özbekistan, Hollanda, Almanya, Polonya ve Estonya'da oynandığını kaydeder. Mats Winther ise Türk damasının Gotik damadan geliştiği yönündeki savı aktarır; bu bir tartışma konusu, kapanmış bir mesele değil. Buradan ötesini yazmıyoruz, çünkü elimizdeki kaynaklar bundan fazlasını söylemiyor.

Bundan sonra nereye

• Türk daması kuralları: tahtanın dayattığı her kural, beraberlik maddeleri dahil.
• Türk daması nasıl oynanır: ilk oyununuz sıfırdan, taşların gidişinden alma zincirlerine.
• Dama nasıl kullanılır: terfi etmiş taşı hattı kesecek biçimde yerleştirmek ve alma zorunluluğunu ona karşı kullanmak.
• Türk daması ve uluslararası dama: iki oyunun kural kural karşılaştırması.

Gerçek bir rakibe karşı dama oyna

Bu sitede bilgisayara karşı ve aynı cihazda oynanır; internet üzerinden insanlarla eşleşme yok. Aynı Türk daması kurallarıyla karşınızda gerçek biri olsun istiyorsanız kardeş sitemizde açık masalar var: Checkers Online'da Turkish Checkers. Tıklamadan önce şunu bilin: oradaki arayüz İngilizce, tahta ve kurallar ise birebir aynı.

Sıkça sorulan sorular

Dama nasıl oynanır?

Taşlarınız bir kare ileri ya da bir kare yana gider, geriye ve çapraza gitmez. Rakip taşın hemen arkasındaki kare boşsa o taşı atlayıp alırsınız. Tahtada alınacak taş varsa başka hamle yapamazsınız ve birden çok seçenek arasından en çok taş alanı oynamak zorundasınız. Son sıraya varan taş dama olur ve kale gibi, boş karelerin sonuna kadar kayar. Adım adım anlatımı Türk daması nasıl oynanır yazısında bulursunuz.

Dama online oynanır mı?

Bu sayfada oynanır. Yukarıdaki tahta tarayıcının içinde çalışır: ücretsiz, kayıt yok, indirilecek dosya yok. Bilgisayara karşı ya da aynı cihazda bir arkadaşınıza karşı başlatabilirsiniz. İnternet üzerinden gerçek bir rakip arıyorsanız oyun içindeki online bağlantısı kardeş sitemiz Checkers Online sitesine götürür.

Türk daması ile uluslararası dama arasındaki fark nedir?

İki oyun da alma zorunluluğu ve en çok taşı alma kuralıyla oynanır, gerisi ayrışır. Uluslararası dama 10×10 tahtada, sadece koyu karelerde ve çapraz oynanır; taşlar geriye doğru da alır ve damalar çaprazda uçar. Türk damasında 64 karenin hepsi kullanılır, taşlar ileri ve yana gider, dama ise satrançtaki kale gibi yatay ve dikey hareket eder. Kural kural karşılaştırma Türk daması ve uluslararası dama yazısında.

Damalar nasıl hareket eder?

Dama, satranç kalesi gibi oynar: bir satır ya da sütun boyunca, önü boş olduğu sürece istediği kadar kare kayar, dört yöne de gidebilir. Alırken o hat üzerindeki tek bir rakip taşı atlar ve arkasındaki boş karelerin herhangi birine konar. Nerede duracağını siz seçersiniz ve çoğu zaman sıranın devamı bu seçime bağlıdır.

İki kişi oynanabilir mi?

Aynı cihazda evet. "2 oyuncu" modu bilgisayarı devre dışı bırakır ve sırayı aynı ekranda bir taraftan öbürüne geçirir; telefonda veya dizüstünde karşılıklı oynamanın yolu budur. Ağ üzerinden iki kişilik oyun bu sitede yok, onun için kardeş sitemiz Checkers Online sitesine geçmek gerekir.

Buradaki kurallar resmi mi?

Tahtanın uyguladığı kurallar Türk damasının bilinen kuralları, ancak iki maddeyi açıkça belirtmemiz gerekiyor. Her iki tarafta birer taş kalınca oyunun berabere sayılması ve her taraftan 40 hamle boyunca hiçbir alma ve hiçbir taş hamlesi olmayınca beraberlik ilan edilmesi, bu sitenin kendi kuralıdır. Türkiye federasyonunun turnuva talimatı kaynaklarımız arasında yer almadı ve bu iki sayının resmi karşılığı olduğunu iddia etmiyoruz. Üçlü tekrar beraberliği bu uyarının dışında; geri kalan her şeyi, alma zorunluluğunu ve en çok taş kuralını da, oyun gerçekten dayatır. Hepsi tek tek Türk daması kuralları sayfasında yazılı.